Arbocatalogus Afvalbranche

Dé arbostandaard voor alle bedrijven in de afvalsector!
In ontwikkeling

Dragen zichtkleding openbare weg

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Maatregel naar plaats in de Arbeidshygiënische Strategie: 
Wettelijke verplichting
Beschrijving van de maatregel 

De werkgever is verplicht om werknemers (inclusief uitzendkrachten en vrijwilligers) die werkzaamheden op of langs de openbare weg verrichten, doelmatige werkkleding te verstrekken en de werknemers zijn verplicht om de verstrekte werkkleding daadwerkelijk te dragen. Doelmatige werkkleding is voor andere weggebruikers goed zichtbaar en geeft voldoende bescherming tegen scherpe voorwerpen en voldoet aan eisen voor slijtvastheid, wasbaarheid en draagcomfort. De stofkeuze is van belang voor voldoende ventilatie en om een overmaat aan transpiratie te voorkomen.

Bij koud weer is het van groot belang om steeds zelf warm te blijven, want in de vrieskou of bij harde wind is het moeilijk om weer op te warmen. Het is makkelijker iets uit te trekken als het te warm blijkt. Bij winters weer is het dragen van meerdere lagen kleding het meest effectief. Andersom is het van belang binnen niet te warm gekleed te zijn, als daarna in de kou gewerkt moet worden. Een jas biedt buiten weinig warmte als hij al binnen gedragen wordt. Daarom wordt bij winterweer aangeraden om:

  • het meer-lagen-kleding-principe toe te passen
  • beschermende kleding te kiezen die past bij de weersomstandigheden van het moment zoals thermo onderkleding bij vrieskoude, een winddicht jack bij hard wind en een doorwerkpak bij regen
  • een hoofddeksel zoals muts of pet en handschoenen te dragen
  • warmte-isolerend schoeisel te dragen dat voorkomt dat de kou vanuit de grond of vloer het lichaam intrekt

Bij zomerse weersomstandigheden is het van groot belang dat medewerkers goed beschermd zijn tegen de risico’s van tropische temperaturen (hoger dan 30 °C), hoge zonkracht en UV-straling.
Daarom wordt bij zomerweer aangeraden om:

  • beschermende kleding te kiezen die past bij de weersomstandigheden van het moment zoals luchtige, goed ventilerende kleding die de huid bedekt en voldoende bescherming biedt tegen UV-straling
  • warmteweerkaatsende kleding van een lichte kleur te overwegen als bescherming tegen sterke zonnestraling
  • een hoofddeksel zoals pet te dragen

Tijdens werkzaamheden op of langs de openbare weg is zichtbaarheid van afvalinzamelaars, rioleringsbeheerders en medewerkers openbare ruimte van het grootste belang. Andere weggebruikers moeten deze medewerkers opmerken en zo snel mogelijk zien. Binnen de bebouwde kom waar 50 km/uur als maximumsnelheid wordt bovenkleding van klasse 2 waarschuwingskleding nog geaccepteerd, maar om aan de eisen van Rijkswaterstaat en andere wegbeheerders kiezen steeds meer werkgevers ervoor om alleen nog klasse 3 werkkleding te verstrekken.

Wettelijk is het toegestaan om op het eigen terrein van de milieustraat zonder zichtkleding te werken. Bij sommige bedrijven is gekozen voor werkkleding van klasse 1. Een aantal bedrijven heeft voor klasse 3 zichtkleding gekozen op basis van de risico-evaluatie, indien er een verhoogd ongevalsrisico op het eigen terrein is met uitzondering daar waar dit is aangegeven zoals een pbm-vrije route; pbm-vrij betekent dat er géén verplichting is tot het dragen van zichtkleding of persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).

Bij functies met publiekscontacten zoals de medewerker milieustraat kan het dragen van schone, nette bedrijfskleding de behoefte aan agressieve uitingen van een bezoeker beperken. Iemand die geërgerd is, houdt zichzelf gemakkelijker in bedwang als hij fatsoenlijk wordt behandeld. Onverzorgde, vuile werkkleding kan de spreekwoordelijke druppel zijn die de emmer doet overlopen, omdat de betreffende medewerker niet serieus genomen wordt.

Wat is verplicht?

De werkgever is verplicht om werknemers die werkzaamheden op of langs de openbare weg verrichten, doelmatige werkkleding te verstrekken en de werknemers zijn verplicht om de verstrekte werkkleding daadwerkelijk te dragen. De draagplicht werkkleding openbare weg geldt voor inzamelaars van huishoudelijk afval en bedrijfsafval zoals beladers en medewerkers rioleringsbeheer en beheer openbare ruimte.

Tijdens het werken op of langs de openbare bij daglicht is het dragen van bovenkleding (hesje) van klasse 2 conform de NEN-norm NEN-EN-ISO 20471:2013 (Cor. 2013-06) (engels) voor waarschuwingskleding het minimale uitgangspunt. Bij slecht zicht zoals schemering en mist en langs wegen waar de maximumsnelheid hoger dan 50 km/uur is, dient klasse 3 veiligheidskleding te worden gedragen. De keuze voor klasse 2 dan wel klasse 3 kleding wordt onderbouwd in de risico-evaluatie van het bedrijf, waarbij rekening wordt gehouden met richtlijn CROW 96b Werk op niet-autosnelwegen.

De risico-evaluatie van het bedrijf of taak-risico-analyse van een functie onderbouwt op basis van criteria zoals gevaar voor scherpe voorwerpen en blootstelling aan stof en biologische agentia de keuze voor het toestaan van korte mouwen of pijpen bij warm weer òf het altijd verplichten van lange mouwen of pijpen van respectievelijk bovenkleding en broeken.

Aanpassing aan seizoenen

Het aanpassen van de werkkleding aan de seizoenen is niet alleen belangrijk voor comfort, maar ook om hittestress in de zomer en onderkoeling in de winter te voorkomen. Keuze voor het meer-lagen-kleding-principe in de winter is sterk aanbevolen.

Binnen de bebouwde kom

Binnen de bebouwde kom waar 50 km/uur als maximumsnelheid geldt, is het verplicht om bovenkleding (jas, trui of shirt) van minimaal klasse 2 voor waarschuwingskleding te dragen. Er moet ook een klasse 2 broek worden gedragen bij verminderd zicht. Verminderd zicht is in elk geval schemering, donker, harde regen of mist.

Buiten de bebouwde kom

Buiten de bebouwde kom is het dragen van klasse 3 bovenkleding (jas, trui of shirt) plus klasse 3 broek verplicht. Indien Rijkswaterstaat de wegbeheerder is, wordt voor oranje werkkleding gekozen.

Biologische agentia

Indien uit de risico-evaluatie van het bedrijf blijkt dat de werkkleding tijdens de afvalinzameling vervuild kan raken met biologische agentia (van risicoklasse 2, 3 of 4) dan gelden de volgende regels:

  • de werkkleding wordt bij het verlaten van de arbeidsplaats, direct na het beëindigen van de werkzaamheden, uitgetrokken in de aangewezen kleedruimte
  • de werkkleding mag niet mee naar huis worden genomen en wordt op het bedrijfsterrein opgeborgen
  • de werkkleding wordt op een andere plaats opgeborgen dan overige kleding

  • het bedrijf zorgt voor het reinigen, zo nodig ontsmetten, of het vernietigen van de werkkleding
Specifiek voor lichaamstrillingen

Bij blootstelling aan lichaamstrillingen zoals in cabines van voertuigen en machines, is het van extra groot belang om afdoende bescherming te bieden tegen koude, tocht en vocht, omdat koude spieren extra gevoelig zijn voor de schadelijke effecten van trillingen.

Uitzonderingen of aanvullingen

De risico-evaluatie of taak-risico-analyse van het bedrijf kan leiden tot uitzonderingen of aanvullingen op deze paragraaf over de draagplicht van werkkleding op of langs de openbare weg.

Beoogd effect 

De basismaatregel om reflecterende zichtkleding te verstrekken aan medewerkers die op of langs de openbare weg werkzaamheden verrichten, zoals tijdens afvalinzameling, rioleringsbeheer en beheer openbare ruimte en waarbij het dragen van werkkleding een wettelijke verplichting is.

Meer informatie 
  • Neem voor nader advies over geschikte werkkleding voor de functie van belader of afvalinzamelaar contact op de wegbeheerder(s) en met een leverancier van werkkleding.
  • Klassen voor de oppervlakte retroreflecterend en fluorescerende materiaal zijn vastgelegd in de norm voor waarschuwingskleding, die ook wel signalisatie-, of zichtkleding wordt genoemd:
    • Klasse 1: 0,14 m² fluorescerend en 0,10 m² retroreflecterend materiaal voor herkenbaarheid op eigen bedrijfsterrein, niet toegestaan voor werk langs openbare wegen
    • Klasse 2: 0,50 m² fluorescerend en 0,13 m² retroreflecterend materiaal voor diverse werkzaamheden binnen de bebouwde kom waar maximumsnelheid van 50 km/uur geldt
    • Klasse 3: 0,80 m² fluorescerend en 0,20 m² retroreflecterend materiaal voor weggebruikers met een hoog risico waaronder afvalinzamelaars
Wet- en regelgeving 
  • NEN-EN-ISO 20471:2013 (Cor. 2013-06) (engels) Waarschuwingskleding met hoge zichtbaarheid - Beproevingsmethoden en eisen
  • Rijkswaterstaat, 2019. Richtlijnen en specificaties voor veiligheidskleding bij wegwerkzaamheden
  • In geval van blootstelling aan biologische agentia: Artikel 4.89 (m.u.v. lid 1 en 3) Arbobesluit inzake Hygiënische beschermingsmaatregelen
  • In geval van blootstelling aan trillingen: Artikel 6.11c lid 1 sub i Arbobesluit inzake Voorkomen of beperken van schadelijke trillingen