veiligheid

Inzamelen

Gevaarlijke afvalstoffen zijn bij bedrijven opgeslagen in een opslag die voldoet aan de PGS-richtlijnen bijvoorbeeld PGS 15 voor verpakte stoffen. Het afval moet uit deze opslag in het inzamelvoertuig komen. Bij deze verplaatsing kunnen gevaarlijke stoffen vrijkomen. Bij de verwerker moeten de afvalstoffen weer gelost worden uit het voertuig naar een opslag of rechtstreeks in de installatie. Ook bij deze verplaatsing kunnen gevaarlijke stoffen vrijkomen.

Milieustraat / KCA depot

Gevaarlijke afvalstoffen behoren in het KCA/KGA depot opgeslagen te zijn in een opslag die voldoet aan de PGS-richtlijnen, met name PGS 15 voor verpakte gevaarlijke stoffen. Het afval moet uit de opslag in het transportvoertuig geladen worden. Bij deze verplaatsing kunnen gevaarlijke stoffen vrijkomen.

Bewerken

Afhankelijk van de be-/verwerker worden afvalstoffen op de locatie uit de verpakkingen gehaald of verpompt. Bij een aantal processen worden ze nog verwarmd. Bij al deze processen is het mogelijk dat gevaarlijke stoffen vrijkomen waar de medewerkers aan worden blootgesteld.

Gevaarlijk afval wordt op diverse manieren bewerkt. Hierbij moet worden gedacht aan:

• destillatie
• chemische/fysische scheiding
• opbulken
• overpakken naar grotere of kleinere verpakking
• drogen, persen, centrifugeren en dergelijke
• verkleinen door middel van shredder

Storten

Aangeboden stortmateriaal moet voldoen aan acceptatiecriteria. Daarover worden in het algemeen voorafgaand aan aanvoer op de stortplaats afspraken gemaakt. Echter, in het aanbod kan altijd sprake zijn van onverwachte zaken die gevaarlijk of schadelijk kunnen zijn of risico’s met zich mee kunnen brengen. Hierbij gaat het voornamelijk om gevaarlijke stoffen, stofvorming en gassen en dampen.

In de afvalbranche is regelmatig heet werk nodig. Heet werk bestaat uit snijbranden, lassen en stiflassen. Naast algemene risico's die elders zijn beschreven zoals het werken in een besloten ruimte, het ontstaan van brand en de blootstelling aan lawaai geluid, kennen deze werkzaamheden een heel specifiek risico, namelijk het ontstaan van rook. Lasrook ontstaat door het verdampen van metaal, vooral aan het oppervlak van de afsmeltende druppels van het toevoegmateriaal. Door het reageren van deze metaaldamp met de omgevingslucht worden metaaloxiden en metaalnitriden gevormd. Na afkoeling gaan deze oxiden en nitriden over in vaste vorm en blijven als fijne deeltjes in de lucht zweven. Lasrook is een damp die de atmosfeer in de werkomgeving verontreinigt. Inademing van lasrook is zeer slecht voor de gezondheid en leidt tot kortademigheid.

De vele verkeersbewegingen op het bedrijfsterrein vormen één van de gevaren op terreinen waar afval be- of verwerkt wordt. Op het terrein rijden vrachtwagens, shovels en ander gemotoriseerd verkeer en lopen acceptanten, chauffeurs, andere medewerkers en ook bezoekers rond. Met name op terreinen waar diverse activiteiten ontplooid worden, kunnen verkeersbewegingen voor de aan- en afvoer van afval bij de verschillende los- en laadplaatsen elkaar kruisen. Op stortplaatsen komt hier het verkeer van compactors en dumpers bij. En op de milieustraat zijn behalve de professionals ook klanten, veelal met personenwagens aanwezig, voor wie dit geen dagelijkse bezigheid is. Daarnaast worden wegen op de stortplaats regelmatig verlegd, bijvoorbeeld bij ingebruikname van een nieuw stortfront (zie ook: begaanbaarheid en zicht).
Al deze factoren vergroten de kans op een aanrijding. Aanrijdingen kunnen vanaf binnenkomst tot vertrek plaatsvinden op het gehele terrein.

De kans op aanrijdingen bestaat met name op drukke en onoverzichtelijke punten waar aan- en afvoer plaatsvindt of waar routes elkaar kruisen. Aanrijdingen kunnen plaatsvinden tussen vrachtwagens onderling maar ook tussen vrachtwagen en personen zoals toezichthouders, schoonmakers, andere chauffeurs en bezoekers. De gevolgen van een aanrijding kunnen beperkt blijven tot materiële schade, maar een aanrijding kan ook tot ernstige verwondingen of zelfs overlijden leiden.

Bij het inzamelen van afval worden 1100 liter rolcontainers verplaatst. Deze worden vaak gebruikt voor bedrijfsafval. Soms worden ze ook in woonwijken gebruikt voor huishoudelijk afval, bijvoorbeeld bij flats.
Bij het voortduwen of achter zich aantrekken van voorwerpen, zoals containers, kan overmatige belasting optreden. Hierbij moet niet alleen gelet worden op gewicht en afmetingen van de last, maar ook op de aard van de ondergrond, de kwaliteit van de wielen en aanwezigheid van een helling. Daarnaast spelen ook factoren van degene die het werk uitvoert een rol, zoals lichaamafmetingen, kracht en ervaring.
De containers zijn vaak zwaarder dan het toegestane maximale gewicht. Bovendien zijn de containers slecht te verplaatsen als de wielen in slechte staat van onderhoud zijn.

Belangrijke mededeling

Tot 18 mei 2022 stond op deze webpagina een getoetste uitwerking van het gevaar ‘Verplaatsen van 1100 liter rolcontainers huishoudelijk afval’, met bijbehorende beheersmaatregelen om de impact van dit gevaar te beperken tot een aanvaardbaar niveau.
Deze uitwerking was gebaseerd op de P90-norm, die inmiddels niet langer wordt beschouwd als de stand van de techniek.

Enkele jaren geleden heeft een adviesbureau de Leidraad Fysieke Belasting ontwikkeld. De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft in 2022 aangegeven deze leidraad te beschouwen als de huidige stand der techniek en gebruikt deze bij het toezicht binnen de afvalbranche.

Omdat de Leidraad Fysieke Belasting een solide basis biedt en door de Arbeidsinspectie als stand der techniek wordt gezien, heeft de Stichting Arbocatalogus Afvalbranche besloten te onderzoeken op welke wijze de leidraad in de Arbocatalogus kan worden opgenomen. De leidraad is op verzoek beschikbaar via de NVRD of de Vereniging Afvalbedrijven.

De verwachting is dat de toekomstige uitwerking in de Arbocatalogus grotendeels zal aansluiten bij de bestaande leidraad. Organisaties blijven zelf verantwoordelijk voor het borgen van het onderwerp fysieke belasting in de eigen RI&E en voor het toepassen van de leidraad in de eigen praktijk.

Ieder onderdeel binnen de Arbocatalogus Afvalbranche dient minimaal iedere 6 jaar geëvalueerd te worden op actualiteit, stand van de wetenschap en techniek, en volledigheid. Na overeenstemming tussen werkgevers en werknemers toetst de Nederlandse Arbeidsinspectie het onderdeel. Nu getoetste beheersmaatregelen in de arbocatalogus ontbreken, is iedere werkgever wettelijk verplicht om zelf beheersmaatregelen vast te stellen.

Voor meer informatie over dit onderdeel:

• de risico-inventarisatie en –evaluatie (RI&E) van het bedrijf
• algemene, openbare informatiebronnen over dit onderwerp

In de afvalbranche wordt voor diverse toepassingen gewerkt met gevaarlijke stoffen. Als hulpstof worden gevaarlijke stoffen toegepast voor de rookgasreiniging, de waterzuivering en soms ook voor reiniging van het koelwaterkanaal. Bedrijven die over een eigen laboratorium beschikken hebben voor deze laboratoriumwerkzaamheden een scala aan gevaarlijke stoffen voor handen.

Afhankelijk van de stoffen die worden gebruikt en de wijze waarop ze worden gebruikt, bestaan risico's voor de veiligheid of gezondheid. Zo kunnen chemicaliën leiden tot brandwonden, vergiftigingen (bij inademing en/of opname door de mond), oogletsel, huidaandoeningen, flauwvallen en dergelijke. Gevaar kan bestaan voor ernstige onherstelbare effecten. Bovendien kunnen chemicaliën licht ontvlambaar zijn, elektrostatisch oplaadbaar zijn en leiden tot een explosief mengsel.

Als vaten of een doseersysteem geopend zijn, kunnen dampen vrijkomen. Als slangen worden gebruikt om vloeistof over te pompen, is er een kans op het vrijkomen van irriterende of schadelijke stoffen. Na afloop van een handeling moeten slangen worden losgekoppeld. In slangen zijn altijd restanten van het product aanwezig. Slangen kunnen gaan slingeren waardoor de medewerker ongewenst in contact komt met de vloeistof.

Iedere gevaarlijke stof heeft zijn eigen risico bij blootstelling. Daarom dient het beheer van chemicaliën en hulpstoffen goed te worden geregeld en er dient op een verantwoordelijke wijze te worden omgegaan met het gebruik van de gevaarlijke stoffen.

Afvalenergiecentrale

In een afvalenergiecentrale worden onder andere de volgende hulpstoffen toegepast: natronloog, ammonia, chloorbleekloog, ijzerchloride, calciumcarbonaat, ongebluste kalk, HOK, actief kool, natriumsulfides, zoutzuur en soda.

Waterzuivering

Bij sommige vormen van waterzuivering wordt methanol als koolstofbron geïnjecteerd waar het in een gesloten systeem wordt toegepast. Methanol wordt in een tank, IBC of drum opgeslagen en via pompen en leidingen in het proces gedoseerd. Er is geen blootstelling aan methanol mogelijk zolang de vloeistof zich in het gesloten systeem bevindt. Bij inademing is methanol is giftig; hetzelfde geldt bij aanraking met de huid en bij opname door de mond. Er is bovendien gevaar voor ernstige onherstelbare effecten op het ongeboren kind bij opname door de mond. Daarnaast is de vloeistof licht ontvlambaar, kan elektrostatisch opladen met kans op ontsteking en damp met lucht is explosief binnen explosiegrenzen.